ℹ️ مقدمه مقاله
منبع تحت فشار چیست و چه کاربردی دارد؟
شاید برای شما هم این سوال پیش اومده باشه این منابع که گاهی برروی پمپ ها و یا کنار اون ها هستن و در ابعاد و رنگ های متفاوت هستن دقیقا چی هستن و چه کاری انجام میدن ؟ این مخزن ها شاید در نگاه اول قطعه مهمی بنظرن نرسن ولی از اصلی ترین اجزای سیستم برای کمک به پمپ و سیستم های آبرسانی استفاده میشن. در ادامه به توضیح کامل می پردازیم.
در ابتدا باید گفت که این مخزنها با اسمهایی مثل منبع تحت فشار، مخزن انبساط بسته یا مخزن فشار تیوپی شناخته میشن و در اندازهها و رنگهای مختلف تولید شده و در بازار وجود دارن. این منبع ها توسط شرکت های تولید کننده مختلف با برندها و گاهی رنگ های متفاوت تولید میشن که از برند های شناخته شده و با کیفیت میشه به زیلمت, هاماک, واتس, وال, الکتروساز, وارم و چند ها برند دیگه اشاره کرد. وظیفه کلی این مخازن ذخیره سازی مقدار مشخصی آب تحت فشار و کمک به عملکرد بهتر پمپ و سیستم هستش تا سیستم آبرسانی با فشار مناسب و نوسان کمتر کار کنه.
این منبعها نه فقط برای پمپهای خانگی، بلکه در موارد صنعتی، ایستگاههای آتشنشانی و جاهای دیگه هم استفاده میشن و به همین دلیل در اندازههای مختلف، از ۸ لیتر,24 لیتر تا ۵۰۰ لیتر و در بعضی از برندها تا 1000 لیتر تولید میشن.
عملکرد منبع تحت فشار به زبان ساده
داخل این مخزن یک تیوپ (کیسه لاستیکی) قرار داره که اطراف اون با هوا یا گاز نیتروژن پر میشه. وقتی آب وارد این تیوپ میشه، هوای اطرافش فشرده میشه و همین فشار باعث میشه که آب با نیروی کافی از لولهها خارج بشه. این تیوپ بین بدنه فلزی مخزن و فلنج نصب میشه تا جلوی نشت آب گرفته بشه.
وقتی پمپ روشن میشه، شروع به پر کردن لولهها و مخزن میکنه. بعد از اینکه فشار به حد مشخصی (که از قبل روی کلید اتومات ) رسید، پمپ به طور خودکار خاموش میشه. حالا اگر کسی شیر آب رو باز کنه و مقدار کمی آب بخواد (مثلاً برای شستن دست یا پرکردن یک لیوان کوچک)، این آب از همون منبع با فشار تأمین میشه و نیازی به روشن شدن پمپ نیست. ولی اگر مصرف ادامه پیدا کنه و فشار آب داخل مخزن از حد مشخصی پایینتر بیاد، دوباره پمپ روشن میشه تا فشار رو به حالت اولیه برگردونه.
⚠️ نکته مهم
هرچقدر حجم این مخزن بیشتر باشه، تعداد دفعات روشن و خاموش شدن پمپ کمتر میشه و این باعث میشه هم عمر پمپ بیشتر بشه و هم برق کمتری مصرف بشه. اما این بدین معنا نیست که در تمام مواقع منبع با لیتراژ بیشتر تهیه کنیم.(به طور کلی حجم منبع با تناسب به پمپ آب انتخاب میشود.)
مزایای استفاده از منبع تحت فشار
استفاده از منبع تحت فشار مزایای زیادی داره و به همین دلیل امروزه تقریباً در تمام سیستمهای آبرسانی خانگی از اون استفاده میشه. مهمترین وظیفه این منابع اینه که باعث میشه پمپ برای هر بار باز شدن شیر آب روشن نشه و آب مورد نیاز برای مصرفهای کم، مستقیماً از داخل منبع تأمین بشه.
این موضوع باعث میشه تعداد دفعات روشن و خاموش شدن پمپ کمتر بشه و در نتیجه عمر پمپ و قطعاتی مثل کلید اتومات بیشتر بشه. از طرف دیگه، کمتر کار کردن پمپ میتونه به کاهش مصرف برق و هزینههای نگهداری هم کمک کنه.
همچنین وجود منبع تحت فشار باعث میشه فشار آب یکنواختتر باشه و از نوسانات شدید فشار داخل لولهها جلوگیری بشه به همین دلیل انتخاب یک منبع مناسب و تنظیم صحیح اون، تأثیر زیادی روی عملکرد و طول عمر سیستم آبرسانی ساختمان داره.
تفاوت منبعهای دارای تیوپ و بدون تیوپ
در منابعی که تیوپ دارن، هوا و آب از هم جدا هستن. هوا در قسمت بیرونی تیوپ قرار میگیره و موقع نیاز، فشار لازم رو به آب داخل تیوپ وارد میکنه.
اما در منابع بدون تیوپ، هوا و آب داخل یه مخزن مشترک قرار دارن و با هم در تماس مستقیم هستن. این باعث میشه که هوا به مرور جذب آب بشه و فشار از بین بره. برای همین، این نوع منابع هر چند وقت یکبار نیاز به شارژ مجدد هوا دارن.
نقش تیوپ در منبع تحت فشار
در منابع تیوپی، تیوپ بخش اصلی منبع به حساب میاد و آب داخل همین تیوپ ذخیره میشه. فضای بین تیوپ و بدنه فلزی مخزن هم با هوا یا گاز نیتروژن پر میشه. با ورود آب به داخل تیوپ، هوای اطراف اون فشرده میشه و همین فشار باعث میشه وقتی شیر آب باز میشه، آب با فشار مناسب از داخل تیوپ خارج بشه. به همین دلیل تیوپ یکی از مهمترین قطعات منبع تحت فشار محسوب میشه و عملکرد درست اون تأثیر مستقیمی روی عملکرد کل سیستم داره.
کیفیت تیوپ و سالم بودن اون تأثیر زیادی روی عملکرد منبع تحت فشار، فشار آب و حتی عمر پمپ داره. اگر تیوپ دچار پارگی یا فرسودگی بشه، منبع دیگه نمیتونه وظیفه خودش رو به درستی انجام بده و در نتیجه پمپ بیشتر از حالت عادی روشن و خاموش میشه.
اگر میخواهید بیشتر با انواع تیوپ و نکاتی که هنگام خرید باید به آن توجه کنید آشنا شوید، میتوانید مقاله «تیوپ منبع تحت فشار» را مطالعه کنید.
تنظیم فشار هوای داخل مخزن چطور انجام میشه؟
میزان فشار هوایی که در پشت تیوپ مخزن تنظیم میشه، بستگی به عواملی مثل ارتفاع ساختمان، تعداد طبقات و قدرت پمپ داره. به همین دلیل نمیشه برای همه ساختمانها یک فشار ثابت در نظر گرفت.
اگر فشار باد منبع کمتر یا بیشتر از مقدار مناسب باشه، ممکنه پمپ بیشتر از حالت عادی روشن و خاموش بشه، فشار آب ساختمان نوسان پیدا کنه و حتی تیوپ منبع هم زودتر دچار فرسودگی یا خرابی بشه. به همین دلیل، بررسی و تنظیم فشار باد منبع یکی از مهمترین کارهایی هست که برای عملکرد درست سیستم آبرسانی باید انجام بشه.
برای تنظیم فشار باد، ابتدا باید پمپ خاموش باشه و آب داخل سیستم تا حد امکان تخلیه بشه. بعد از اون، فشار باد منبع از طریق والف هوا با استفاده از فشارسنج اندازهگیری و در صورت نیاز تنظیم میشه. البته مقدار دقیق فشار برای هر سیستم متفاوته و به شرایط ساختمان و تجهیزات بستگی داره.
اگر میخواهید مرحلهبهمرحله با نحوه تنظیم باد، فشار مناسب برای هر نوع سیستم و اشتباهات رایج هنگام تنظیم آشنا شوید، میتوانید مقاله «تنظیم باد منبع تحت فشار» را مطالعه کنید.
انتخاب حجم مناسب مخزن بر اساس توان پمپ
توان پمپ هر چقدر بیشتر باشه، فشار بیشتری به تیوپ مخزن وارد میکنه. بنابراین اگر پمپ قوی دارید (مثلاً برای ساختمانهای بلند)، نباید از منبع کوچک استفاده کنید، چون ممکنه تیوپ داخلش آسیب ببینه یا بترکه. به همین دلیل باید حجم مخزن متناسب با پمپ آب و همچنین تعداد طبقات و واحدها انتخاب و نصب بشه.
منبع تحت فشار یا ست کنترل؟
بعضی افراد هنگام خرید پمپ آب بین استفاده از منبع تحت فشار و ست کنترل مردد میشن. هر دو وسیله برای کنترل عملکرد پمپ استفاده میشن، اما نحوه کار و کاربردشون با هم فرق داره. در بیشتر موارد، منبع تحت فشار باعث میشه پمپ کمتر روشن و خاموش بشه، در حالی که ست کنترل عملکرد متفاوتی داره و شرایط استفاده از اون هم با منبع تحت فشار یکسان نیست.
برای آشنایی با تفاوت این دو، مزایا و معایب هر کدوم و اینکه برای ساختمان شما کدوم گزینه مناسبتره، پیشنهاد میکنیم مقاله «ست کنترل یا منبع تحت فشار» رو مطالعه کنید.
❓سوالات متداول
- آیا استفاده از منبع تحت فشار ضروری است؟
در بیشتر سیستمهای آبرسانی خانگی، استفاده از منبع تحت فشار توصیه میشود، چون از استهلاک پمپ جلوگیری کرده و عملکرد سیستم را بهبود میدهد.
- اگر منبع تحت فشار خراب شود چه اتفاقی میافتد؟
خرابی منبع یا تیوپ آن میتواند باعث روشن و خاموش شدن مداوم پمپ، کاهش فشار آب و افزایش استهلاک پمپ شود.
- هر چند وقت یکبار باید فشار باد منبع بررسی شود؟
بهتر است فشار باد منبع هر 30 تا 45 روز یکبار کنترل شود تا از عملکرد صحیح سیستم اطمینان حاصل شود. اما به این معنا نیست که در هر دوره نیاز به شارژ باد منبع دارید.
- چگونه حجم مناسب منبع تحت فشار را انتخاب کنیم؟
انتخاب حجم مناسب به عواملی مثل تعداد واحدها، میزان مصرف آب، ارتفاع ساختمان و نوع پمپ بستگی دارد.
- آیا رنگ منبع تحت فشار نشاندهنده کیفیت آن است؟
خیر. رنگ مخزن معمولاً به برند یا شرکت سازنده بستگی دارد و بهتنهایی معیار مناسبی برای تشخیص کیفیت نیست.
- چرا پمپ آب با وجود منبع تحت فشار مدام روشن و خاموش میشود؟
این مشکل میتواند به دلایلی مثل تنظیم نبودن فشار باد، خرابی تیوپ، نشتی در سیستم یا تنظیم نبودن کلید اتومات ایجاد شود و نیاز به بررسی دارد.
- آیا میتوان تیوپ منبع تحت فشار را تعویض کرد؟
بله. در بسیاری از مدلهای تیوپی، در صورت خرابی تیوپ نیازی به تعویض کل مخزن نیست و فقط خود تیوپ قابل تعویض است.
